Żywa reakcja na tekst o słabnącym fundamencie polskiego członkostwa w Unii Europejskiej („Na drodze do polexitu”, „Plus Minus” z 14-15 marca) zilustrowała i wzbogaciła obraz tej sytuacji. Zdarzenia polityczne ostatnich tygodni dopisały z kolei ważne uzupełnienia, a czasem po prostu potwierdziły hipotezy, które mogły wydawać się wynikiem jakiegoś przewrażliwienia.

Aspektem z innej, ważnej dla mnie dziedziny jest fakt, że już od bardzo dawna esej opublikowany w papierowej gazecie nie skupił tak silnie uwagi. Polski świat debaty jest nadzwyczajnie zdominowany przez media elektroniczne, co przynosi pogłębiające się stany realnego znerwicowania tak uczestników, jak i widzów. To dopaminowe rozdygotanie prowadzi do osłabienia i w końcu rozpadu opinii publicznej, bez której demokracja przedstawicielska staje się atrapą. Bez przywrócenia kluczowej roli prasy dla organizacji opinii publicznej, porządkowania pojęć i obrazu zjawisk nasza demokracja, i tym samym państwo, będą coraz słabsze. I nie chodzi tu o fetysz samej celulozy i zapachu druku, ale o rolę czytania nieruchomych liter dla jakości myślenia.