Na obszarach wyspiarskich i nadmorskich w Unii Europejskiej mieszka łącznie ponad 110 milionów osób. Wyspy zamieszkuje około 17 milionów mieszkańców, natomiast kolejne 95 milionów żyje w regionach przybrzeżnych. To istotna część unijnej gospodarki, szczególnie w sektorze turystyki, transportu morskiego i usług lokalnych. Jednocześnie są to obszary najbardziej narażone na skutki zmian klimatu, napływ turystów i problemy demograficzne.
Czytaj więcej
Znaczący wzrost liczby turystów w wielu europejskich krajach wywołuje sprzeciw lokalnych społeczności. Mieszkańcy narzekają na rosnące koszty życia...
Wyspy - izolacja, koszty i odpływ mieszkańców
Nowa strategia Komisji Europejskiej wskazuje, że europejskie wyspy mierzą się z podobnym zestawem wyzwań: ograniczoną dostępnością transportową, wysokimi kosztami logistyki, małymi rynkami lokalnymi oraz spadkiem liczby mieszkańców.
W odpowiedzi UE proponuje pakiet działań obejmujący m.in. rozwój przedsiębiorczości, dywersyfikację gospodarki, cyfryzację oraz zrównoważoną turystykę. Kluczowym elementem ma być także poprawa łączności transportowej.
Istotny nacisk położono również na transformację energetyczną – rozwój odnawialnych źródeł energii, dekarbonizację oraz ochronę bioróżnorodności. Równolegle strategia zakłada wzmocnienie usług publicznych, w tym systemów zdrowia, edukacji i mieszkalnictwa, aby przeciwdziałać depopulacji i zatrzymać młodych mieszkańców.
W dokumencie przewidziano także zwiększenie odporności wysp na skutki zmian klimatu, w tym zagrożenia naturalne i ryzyka związane z działalnością morską.
Regiony nadmorskie - presja turystyki i zmiany klimatu
Społeczności przybrzeżne w Europie znajdują się na pierwszej linii zmian klimatycznych, degradacji środowiska morskiego oraz rosnącej presji turystycznej. Problemem pozostają także sezonowość gospodarki, brak stabilnych miejsc pracy oraz niedobór przystępnych cenowo mieszkań.
Nowa strategia Komisji Europejskiej opiera się na trzech filarach: dobrobycie/rozwoju gospodarczym, odporności/zdolności do adaptowania się i na jakości życia/atrakcyjności i komforcie życia. Oznacza to rozwój konkurencyjnej gospodarki morskiej, wspieranie innowacji i tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy, a także wzmacnianie odporności na kryzys klimatu i środowiska naturalnego– m.in. poprzez inicjatywy takie jak OceanEye.
Trzecim elementem jest poprawa jakości życia mieszkańców – tworzenie atrakcyjnych, inkluzywnych przestrzeni do życia i pracy przy jednoczesnej ochronie lokalnej tożsamości, kultury i dziedzictwa morskiego.
Wspólny kierunek: lokalne rozwiązania i zrównoważony rozwój
Komisja Europejska podkreśla, że zarówno strategie dla wysp, jak i dla regionów nadmorskich mają się wzajemnie uzupełniać. Kluczowe znaczenie mają rozwiązania dostosowane lokalnie – od małych społeczności rybackich po duże miasta portowe.
Nowe podejście UE ma w założeniu nie tylko zwiększyć odporność tych regionów na kryzysy, ale również w pełni wykorzystać ich potencjał w turystyce, gospodarce morskiej i rozwoju regionalnym. Dla branży turystycznej oznacza to większy nacisk na zrównoważony rozwój, ograniczanie presji overtourismu i inwestowanie w infrastrukturę i jakość usług.
