Modernistyczne centrum Gdyni zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – podał oficjalny portal miejski Gdynia.pl. Decyzję ogłoszono dzisiaj, 27 lipca, podczas 48. posiedzenia Komitetu Światowego Dziedzictwa w koreańskim Pusanie.
Gdynia została doceniona jako jeden z najlepiej zachowanych na świecie przykładów nowoczesnego miasta portowego, a jej centrum uznano za jeden z najwybitniejszych przykładów wczesnego modernizmu w urbanistyce.
Miasto zbudowano niemal od podstaw w latach 1926-1939 – miało być symbolem ambicji odradzającej się Polski, otwartej na świat i patrzącej w przyszłość.
Jak powiedział PAP Stały Przedstawiciel RP przy UNESCO Mariusz Lewicki, wpis Gdyni na listę UNESCO zdecydowanie poparli wszyscy członkowie Komitetu z Azji, Afryki i Bliskiego Wschodu.
- To wyraz międzynarodowego uznania dla Gdyni, miasta zrodzonego z marzeń i morza, jako symbolu odrodzonej po latach niewoli Polski, Polski nowoczesnej i patrzącej śmiało w przyszłość. Wpisanie Modernistycznego Centrum Gdyni to również zwieńczenie wieloletniej pracy i zaangażowania władz Gdyni, samorządu, Ministerstwa Kultury, ale i samych Gdynian - ocenił Lewicki.
O wyjątkowości Gdyni decydują unikatowe w skali świata tempo powstawania (z kaszubskiej wsi w kilkanaście lat zmieniło się w nowoczesne, portowe miasto, liczące ponad 100 tysięcy mieszkańców), staranne planowanie w duchu modernizmu (przemyślana siatka ulic, zwarte pierzeje kamienic, zorientowanie na potrzeby mieszkańców i jakość życia), projektowanie budynków zgodnie z najlepszymi wzorcami (dobrze doświetlone mieszkania, brak ciemnych oficyn, dostęp do terenów zielonych, inspiracja motywami marynistycznymi, charakterystyczny, „opływowy” styl architektoniczny nazywany gdyńskim modernizmem i elementy art deco), związek miasta z morzem – jego główna oś do dziś pozostała otwarta na morze (Molo Południowe, Skwer Kościuszki i ulica 10 Lutego), zachowanie autentyczności (Gdynia uniknęła poważnych zniszczeń podczas II wojny światowej, nie zmieniły się również funkcje większości budynków i historyczne nazwy).
Czytaj więcej
Światowa Rada Podróży i Turystyki (WTTC) rozpoczęła poszukiwania „7 Współczesnych Cudów Świata”. Celem akcji jest wyłonienie miejsc i budowli powst...
– To dzień, który zapisze się w historii Gdyni. Wielki powód do dumy i jednocześnie zobowiązanie do dalszej troski o to wyjątkowe miejsce dla przyszłych pokoleń. To także potwierdzenie, że wizja, od której ponad sto lat temu rozpoczęła się historia nowoczesnej Gdyni, zachowała swoją siłę i uniwersalne znaczenie. Wpis jest przede wszystkim hołdem dla ludzi odważnych: urbanistów, architektów, inżynierów i budowniczych, którzy uwierzyli, że z niewielkiej wsi można stworzyć nowoczesny port i miasto. Ten sukces należy również do kolejnych pokoleń Gdynianek i Gdynian, którzy przez dziesięciolecia troszczyli się o swoje miasto i czynią to nadal – mówi prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek, cytowana przez Gdynia.pl.
Długa droga do listy UNESCO
Wpis jest rezultatem wieloletnich działań samorządu Gdyni i środowisk eksperckich. Przygotowania trwały ponad dwie dekady i objęły między innymi rozszerzenie ochrony konserwatorskiej i opracowanie dokumentacji nominacyjnej.
„Za gdyńskim wnioskiem stoją między innymi szczegółowa dokumentacja nominacyjna, tzw. Plan Zarządzania – dokument określający zasady ochrony, monitorowania i rozwoju historycznego centrum, ich wieloetapowa ewaluacja przez ICOMOS (Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych) oraz praca dyplomatyczna i budowanie zaufania dla kandydatury na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej” – głosi komunikat.
Do wpisania Gdyni na listę UNESCO przyczyniła się także „współpraca z rządem, Ministerstwami Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Spraw Zagranicznych, Narodowym Instytutem Dziedzictwa, Stałym Przedstawicielstwem RP przy UNESCO i władzami województwa pomorskiego” – czytamy.
Delegaci reprezentujący Polskę podczas sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Busan
Najważniejsze kamienie milowe to wpisanie Śródmieścia do rejestru zabytków i pierwsza międzynarodowa konferencja naukowa „Modernizm w Europie – modernizm w Gdyni”, która gości w mieście do dziś (2007) , powołanie Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gdyni (2012), uznanie Śródmieścia za Pomnik Historii (2015), zgłoszenie kandydatury Gdyni na listę informacyjną UNESCO (tzw. Tentative List) i początek prac nad dokumentacją nominacyjną (2019), zgłoszenie kandydatury do UNESCO (2023), uzupełnianie i dopracowywanie wniosku, działania dyplomatyczne (2025-2026).
Cel osiągnięto w symbolicznym momencie – roku obchodów 100-lecia miasta.
Czytaj więcej
„Wielkopolska na weekend” to hasło kampanii promocyjnej realizowanej przez Wielkopolską Organizację Turystyczną. Jej najważniejszym elementem jest...
Mocny impuls dla turystyki
Uzyskanie statusu światowego dziedzictwa to dla Gdyni szansa na zwiększenie rozpoznawalności na arenie międzynarodowej i silny impuls dla turystyki. Marka UNESCO działa jak magnes przyciągający turystów zainteresowanych kulturą i architekturą. Władze miasta wskazują również na potencjalne korzyści gospodarcze, w tym rozwój usług, gastronomii i transportu.
- Ten wpis ma przede wszystkim znaczenie promocyjno-prestiżowe, to symboliczne dostrzeżenie przez świat polskiej architektury. Obecność na liście UNESCO sprawia, że tymi miejscami może się zainteresować więcej osób ze świata - mówi PAP architekt, krytyk i historyk architektury Grzegorz Piątek, autor książki „Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939”.
Wpis na listę nie oznacza istotnych zmian dla mieszkańców Śródmieścia. Obszar ten już od lat objęty jest ochroną konserwatorską, a obowiązujące zasady dotyczące inwestycji i remontów pozostają w dużej mierze bez zmian.
Nowością będzie natomiast konieczność każdorazowej oceny wpływu nowych inwestycji na chroniony obszar, co ma zapewnić zachowanie jego unikatowego charakteru.
Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO obejmuje najcenniejsze dobra kulturowe i przyrodnicze na świecie, uznane za ważne dla całej ludzkości. Obecnie znajduje się na niej niemal 1250 obiektów, w tym 18 z Polski. Celem programu jest ochrona i zachowanie dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.
Obrady w Pusanie potrwają do 29 lipca. Podczas 48. sesji na listę wpisano także m.in. starożytne japońskie stolice Asuka i Fujiwara, świadczące o budowie scentralizowanego państwa, dzikie krajobrazy Boma-Badingilo w Sudanie Południowym, grecki masyw Olimpu i plaże w Normandii, miejsce desantu aliantów podczas D-Day.
