Miliony z Unii Europejskiej dla Arche na rewitalizację zabytkowej elektrociepłowni

Elektrociepłownia Szombierki w Bytomiu to jedno z najważniejszych dzieł przemysłowej architektury XX wieku w Europie – pisze Grupa Arche w komunikacie. Zaprojektowana przez berlińskich architektów Georga i Emila Zillmannów (autorów między innymi osiedla Nikiszowiec) przez dekady była fundamentem śląskiej energetyki i symbolem technicznej potęgi regionu. Po zakończeniu eksploatacji w 2011 roku zaczęła popadać w ruinę.

W 2021 roku Kongres Ochrony Zabytków wystosował do ówczesnego wicepremiera Piotra Glińskiego, wojewody śląskiego Jarosława Wieczorka i marszałka województwa śląskiego Jakuba Chełstowskiego apel o ratowanie zabytku, pod którym podpisało się około 300 przedstawicieli różnych środowisk, w tym architekci, artyści i naukowcy.

Pisali w nim: „Na naszych oczach dokonuje się akt bezprecedensowego kulturobójstwa. Najwspanialsza katedra śląskiego przemysłu, EC Szombierki w Bytomiu, dogorywa, a rozbrzmiewające jeszcze dekadę temu dźwięki gali operowej czy koncertów zastąpił dźwięk pilarek oraz wywożonych na złom skrawków naszej historii. Mimo szeregu dyskusji, deklaracji i strategii postindustrialne dziedzictwo kulturowe jest nadal traktowane jako ciężar, choć w rzeczywistości jest szansą rozwojową, marką, potencjałem ekonomicznym miejscowości i regionów. Niejednokrotnie słyszeliśmy też z różnych stron, że przeszkodą w interwencji władz jest status własnościowy obiektów. Czas powiedzieć jednoznacznie, że dziedzictwo kulturowe nie jest prywatną własnością, nie jest niczyją prywatną sprawą – jest powierzonym nam, społeczeństwu, depozytem, jest powierzoną naszej opiece spuścizną i bogactwem, które stanowi o obecnym potencjale rozwojowym Polski, a także spadkiem, który przekażemy następnym pokoleniom”.

Czytaj więcej

Hotele

Arche otwiera dwa nowe hotele. Zaoferuje poduszkowe menu i masaż w pokoju

Na początku września otwarte zostaną dwa nowe hotele Grupy Arche - Arche Hotel Lotnisko Gdańsk i...

Kultura, edukacja i rekreacja w Elektrociepłowni Szombierki

Niszczejący obiekt postanowiła uratować doświadczona w tej materii Grupa Arche. Prace ruszyły w listopadzie 2024 roku i objęły głównie zabezpieczenie bezcennych elementów ruchomych, jak meble czy wyjątkowe lampy Barentsa, a także usunięcie, ze względów bezpieczeństwa, elementów wtórnych. W lipcu 2025 roku rozpoczęły się prace związane z wyburzaniem struktur niefunkcjonalnych i kolizyjnych.

Założeniem projektowym Arche jest przekształcenie EC Szombierki w kompleks łączący funkcje hotelowe, kulturowe, edukacyjne i rekreacyjne. W historycznych przestrzeniach hali turbin, kotłowni i maszynowni przewidziano lokalizację sali wielofunkcyjnej, centrum konferencyjno-wystawienniczego i muzeum. Znaczną część zajmie strefa rekreacyjna z basenem, spa, saunami, miejscami do gry w squasha i badmintona, kręgielnią i przestrzenią gastronomiczną typu foodcourt. Powstanie też hotel z ponad 200 pokojami. Planowane jest również uruchomienie browaru rzemieślniczego, nawiązującego do przemysłowego dziedzictwa miejsca.

– Koncepcja architektoniczna opracowana przez pracownię Bulak Projekt opiera się na poszanowaniu oryginalnej struktury obiektu, zarówno w zakresie układu przestrzennego, jak i materiałowego – mówi główny architekt Arche Piotr Grochowski, cytowany w komunikacie.

– Nowe funkcje zostaną wprowadzone jako „budynki w budynku” – współczesne formy z betonu, ze stali i szkła będą kontrastowo, lecz z szacunkiem, wpisywać się w monumentalną przestrzeń przemysłową. Elewacje z cegły licowej zostaną poddane zabezpieczeniu, a oryginalne detale techniczne, w tym turbina, kocioł, rozdzielnie, fragmenty linii technologicznych i zabytkowe wyposażenie wnętrz, pozostaną jako element ekspozycyjny i edukacyjny. Ważnym aspektem projektu jest jego wymiar społeczny i tożsamościowy – zespół elektrociepłowni to nie tylko zabytek techniki, ale pełnoprawny element tożsamości miasta – dodaje.

Czytaj więcej

Inwestycje

Grupa Arche kupiła XIX-wieczny młyn. Urządzi w nim hotel

W Młynie Szancera w Tarnowie powstanie hotel z częścią części konferencyjno-gastronomiczną. W nis...

Unia Europejska wykłada pieniądze na rewitalizację

– Rewitalizacja zakłada nie tylko uratowanie obiektu, ale jego twórcze przekształcenie w organizm miejski nowego typu – otwarty, dostępny, zintegrowany z lokalnym życiem społecznym i kulturowym. Wkrótce EC Szombierki stanie się wzorcowym przykładem, jak architektura postindustrialna może odzyskać funkcję bez utraty duszy – uzupełnia prezes Arche Władysław Grochowski.

– To wielka inwestycja i musimy mocno pilnować finansów, mając na koncie szereg innych rewitalizacji i doświadczeń, wiemy, że po przekroczeniu pewnego pułapu nie da się potem uzyskać odpowiedniej stopy zwrotu. Nikt inny na rynku nie byłby w stanie zrobić tego za tak optymalne koszty, a my staramy się nie przekroczyć łącznie pułapu 300 milionów złotych. To nasza nisza, więc lubimy takie wyzwania. Pomimo że budowa już trwa i będzie to wyzwanie logistyczne, to w sobotę 18 października chcemy zorganizować dzień otwarty, aby lokalna społeczność mogła zobaczyć stan prac i kierunek przyszłej transformacji – dodaje Grochowski.